ನಮಸ್ಕಾರ ಸ್ನೇಹಿತರೇ, ಇಂದು ನಾವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾದ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳೋಣ. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1336ರಲ್ಲಿ ಹರಿಹರ ಮತ್ತು ಬುಕ್ಕರಾಯರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಇಂದಿನ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿರುವ ಹಂಪಿ ಆಗಿತ್ತು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಿಂದ ಅನೇಕ ದಾಳಿಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಬೇಗನೇ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿತು. ಕೃಷಿ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಇದು ತುಂಬಾ ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವದ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ವಿದೇಶಗಳಿಂದಲೂ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಚಿನ್ನ, ವಜ್ರ, ಮುತ್ತು ಮತ್ತು ಮಸಾಲೆಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯರು ಪ್ರಮುಖರು. ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1509ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಅವರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ವಿಜಯನಗರದ ಸುವರ್ಣಯುಗ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯರು ಒಬ್ಬ ಶೂರ ಯೋಧರಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಜಯ ಗಳಿಸಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದರು. ಕನ್ನಡ, ತೆಲುಗು, ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳು ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಬೆಳೆದವು. ಅನೇಕ ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಡಿತರು ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಪಡೆದರು. ಹಂಪಿಯ ದೇವಾಲಯಗಳು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯ, ವಿಠ್ಠಲ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ರಥ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಆ ಕಾಲದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. 1565ರಲ್ಲಿ ತಾಳಿಕೋಟೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದಕ್ಕನ್ ಸುಲ್ತಾನರ ವಿರುದ್ಧ ಸೋಲು ಕಂಡಿತು. ಈ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಹಂಪಿ ನಾಶವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಶಕ್ತಿ ಕುಗ್ಗಿತು. ಇಂದಿಗೂ ಹಂಪಿಯ ಅವಶೇಷಗಳು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವೈಭವವ